Sztynort to miejscowość położona na malowniczym
półwyspie pomiędzy trzema jeziorami: Sztynorckim, Dargin i Kirsajty, powstała w
początkach XIV wieku. Wieś Sztynort (z niem. Steinort; stein - kamień, ort -
miejsce). Znajduje się tu sporawa przystań oraz popularna wioska żeglarska. T.I.G.A.
MARINA Sp. z o.o. (właściciel i administrator portu jachtowego położonego nad Jeziorem
Sztynorckim), w bezpośrednim sąsiedztwie jednego z najciekawszych zabytków w Krainie
Wielkich Jezior Mazurskich, a mianowicie barokowego pałacu w Sztynorcie.
Pałac ten dawniej zamieszkiwała rodzina
Lehndorfów - jeden z najstarszych w Prusach Wschodnich rodów szlacheckich. Pojawili się
oni w tym regionie jeszcze w czasach krzyżackich około 1422 roku i bardzo szybko stali
się niezwykle zamożnym i wpływowym rodem.
Pałac Lehndorffów powstawał przez wiele
lat. Pierwsza wersja powstała w XVI wieku, kolejna w latach 1554-1572, jednak zasadniczą
część budowy przeprowadziła w latach 1689-1691 trzecia żona Gerharda Lehndorffa -
Maria Eleonora. Powstał wtedy dwukondygnacyjny budynek z charakterystyczną więźbą
dachową. Dębowe schody były ozdobą sieni pałacu. Przepiękne wnętrze z dekoracyjnymi
kominkami, malowanymi olejno plafonami i przepięknymi sztukateriami tworzyło
niepowtarzalny klimat. Przed budynkiem znajdował się dziedziniec z cudownym widokiem na
Jezioro Sztynorckie. W północnej części rezydencji znajdował się spory park. W
latach 1650-1680 posadzono słynne sztynorckie dęby. Park okalający pałac był jednym z
największych w tamtym okresie. Liczył sobie ponad 18 hektarów. Cały teren był
zadbany, ukwiecony, obsadzony wieloma gatunkami drzew. Znajdowały się tam również
rzeźby parkowe, natomiast na jednej z polan w 1741 roku powstał zegar słoneczny. W XIX
wieku rozbudowano pałac, natomiast w parku powstała neogotycka kaplica i
neoklasycystyczna herbaciarnia. Ostateczny kształt pałac uzyskał w latach 1860-1880. Do
końca II wojny światowej był siedzibą rodu Lehndorff-Mgowskich. Ostatni właściciel z
tego rodu - Heinrich von Lehndorff został zabity w 1944 za udział w spisku na życie
Hitlera.
Sztynort był często odwiedzany przez biskupa Ignacego
Krasickiego, który w korespondencji opisał ówczesne życie toczące się wokół
pałacu. Listy przepełnione są zachwytem nad urokiem oraz niecodzienną atmosferą tego
miejsca. Biskup odwiedzając pewnego razu Heinricha Lehndorffa powiedział: "Kto ma Sztynort, ten posiada Mazury". Sztynort był także odwiedzany przez Zbigniewa Morsztyna. Po wojnie do
roku 1983 Sztynort był siedzibą Państwowego Gospodarstwa Rolnego.
W roku 1941 znaczna część pałacu
została przejęta przez ministerstwo spraw zagranicznych. Cenne dzieła sztuki
zaginęły, a dziś pałacyk, wraz z przyległymi budynkami, wymaga solidnego remontu,
jednak brak na to środków. Pomimo tego, warto jest go odwiedzić. Z wyjątkiem kilku
elementów neogotyckich, całość utrzymana jest w stylu barokowym- forma ta została mu
nadana podczas odbudowy ( w XVII został zniszczony przez Tatarów). Całość znajduje
się na dziedzińcu, otoczonym przez imponujące budynki gospodarcze.
Od 1998 roku właścicielem całego
kompleksu Sztynorckiego i pałacu, który w 1979 roku, decyzją Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków, został wpisany do rejestru zabytków województwa suwalskiego,
jest firma T.I.G.A. MARINA
fot. e-Mazury.com.pl
Można tez udać się za rezydencje i
przespacerować się po rozległym (18 ha) parku, który, nadal zachowuje dawną
regularność. Osią symetrii, biegnącą od pałacu aż do malowniczego kanału, jest
aleja wzdłuż której rosną piękne dęby, lipy i dorodne graby. Do pozostałych
atrakcji Sztynortu należy dworek łowczego, który niestety
również popada w ruinę oraz rezerwat Mokre. Utworzony został nad jeziorem Dragin i
można tam obejrzeć las łęgowy z jesionami i wiekowymi dębami szypułkowymi.
W Sztynorcie znajduje się także znany port jachtowy którego właścicielem
jest T.I.G.A. MARINA. Port, położony jest w północnej części Szlaku Wielkich Jezior
Mazurskich, do dyspozycji zawijających oddaje 450 stanowisk do cumowania jachtów.
Istnieje możliwość wodowania(slip i dźwig) oraz zimowania jachtów. Żeglarze mogą
skorzystać z nowoczesnych sanitariatów z umywalkami i prysznicami. Na terenie znajduje
się także sklep spożywczy czynny cały sezon i sklep żeglarski - czynny w sezonie.
Dla żeglarzy największą
atrakcją będzie jeden z najbardziej popularnych tawern żeglarskich - "ZĘZA",
która mieści się w piwnicach jednego z pałacowych budynków gospodarczych. Jest to
prawdziwy lokal z charakterem. Odbywają się tutaj liczne koncerty szantowe, a na co
dzień żeglarze goszczący w porcie T.I.G.A. Yacht S.A. spotykają się i śpiewają
szanty do samego rana.
)