Najbardziej znaną w
Polsce i niewątpliwie jedną z bardziej znanych w Europie kwater niemieckich jest Wilczy
Szaniec (Wolfschanze).
Znajduje się ona w okolicach wsi Gierłoż (Görlitz).
fot. e-Mazury.com.pl
Powstała w latach
1940-1944 z uwagi na plany Hitlera związane z atakiem na ZSRR. Miało powstać tam
stanowisko dowodzenia oraz kwatera główna Hitlera. Zadanie znalezienia odpowiedniego
miejsca powierzono mjr.Engelowi, płk. Schmundtowi oraz ministrowi uzbrojenia i amunicji
Todtowi. Wybór padł na okolice Kętrzyna. Las położony 6km na wschód miał stać się
kwaterą główną (Führerhauptquartier). Było to dogodne położenie pod względem
militarnym z uwagi na pierścień fortyfikacji "Rejonu Umocnionego Giżycko".
Dookoła znajdowały się jeziora, okolice były słabo zagospodarowane, zamieszkałe
przez niewielką liczbę ludzi, teren porośnięty był lasami rosnącymi wśród bagien.
Przez las przebiegała linia kolejowa i droga, dzięki czemu ułatwiony był transport
materiałów budowlanych. To część z niewątpliwych zalet tej lokalizacji, jednak
Niemcy napotkali na pewne niedogodności. Z uwagi na fakt, iż był to teren podmokły,
bagnisty, poprzecinany licznymi strumieniami i pagórkowaty, trudno było ustawić
wielotonowe bunkry. Wilgoć i długie zimy były uciążliwe dla mieszkańców kwatery.
fot. e-Mazury.com.pl
Budowa Wilczego
Szańca (Wolfschanze)
rozpoczęła się w lecie 1940 roku pod przykrywką budowy zakładów chemicznych firmy
"Chemishe Werke Askania" i trwała w trzech etapach do 1944 roku. Teren został
podzielony na trzy strefy bezpieczeństwa (łącznie około 2,5 km2).
- Strefa I:
strefa położona wewnątrz kompleksu. W tym miejscu znalazły się domy Göringa,
Bormanna, siedziba Jodla oraz najbardziej strzeżone schrony: Hitlera, Göringa, Bormana,
Keitla. Jako ciekawostkę można powiedzieć, że ściany schronu Hitlera początkowo
miały 2m grubości. Gdy zagrożenie bombardowaniem stało się realne w 1944 roku cały
bunkier oblano warstwą betonową. Powstała w ten sposób budowla miała ściany o
grubości 7m i stropach grubości 8m, dzięki temu schron ten był odporny na wszelkie
uderzenia pocisków w tamtych czasach. Oprócz tego zlokalizowano tu centrale
łączności, biuro prasowe, budynki ochrony i specjalnie dla Hitlera kino i herbaciarnia.
- Strefa II:
strefa położona po południowej stronie drogi. W tym miejscu znalazły się budynki
komendantury kwatery, a także schrony dowództwa Wehrmachtu. Lokalizacje znalazły tu
także kasyno, dowództwo Luftwaffe, Kriegsmarine, ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz
Uzbrojenia i Amunicji, bocznica i stacja kolejowa.
- Strefa III:
strefa położona w zewnętrznej części kompleksu. Znalazły się tutaj magazyny,
pomieszczenia ochrony, posterunki, zaplecze techniczne.
fot. e-Mazury.com.pl
Teren został osłonięty
siatkami maskującymi, uzupełniono zieleń, a w Wilamowie(Wilhelmsdorf) odległym o
około 5 km zbudowano lotnisko. Najważniejszy "lokator" - Adolf Hitler -
przybył do nowowybudowanej kwatery 23 czerwca 1941 roku. Od tego czasu Hitler rzadko
opuszczał to miejsce.
fot. e-Mazury.com.pl
Wnętrza bunkrów były
skromne. Sekretarka Hitlera - Christa Schroeder opisała je w następujący sposób:
"Bunkier, w którym śpimy ma wielkość przedziału kolejowego, a boazeria jest z
jasnego drewna, co sprawia miłe wrażenie. Mieści się w nim toaletka do mycia, z
wiszącym nad nią lustrem, i małe radio Siemensa. Bunkier ma nawet ogrzewanie
elektryczne, które oczywiście nie jest włączone, a także scienne lampki o pięknym
kształcie i wąskie twarde łóżko wyścielone trawą morską...W pomieszczeniach jest
wręcz zbyt chłodno. Łóżko trzeba zawsze ogrzewać i osuszać ciepłem własnego
ciała, bo ciągle jest wilgotne." (Ch.Schroeder Warszawa 1999). Bunkier Hitlera
opisał Speer: "Jeśli coś jako symbol sytuacji może być wyrażone w
formie budowli, to właśnie ów schron: z zewnątrz podobny do staroegipskiego grobowca,
był właściwie jednym wielkim klocem betonowym, bez okien, bez bezpośredniego dopływu
powietrza, budynkiem, którego ściany betonowe było wielokrotnie większe od powierzchni
użytkowej. W tym grobowcu żył on, pracował i spał."(Albert Speer (Warszawa
1990)).
Jeśli mówi się o Wilczym
Szańcu (Wolfschanze)
trzeba wspomnieć o zamachu na Hitlera. Zdarzyło się to 20 lipca 1944 roku w baraku
narad. Spisek ten zorganizowała była grupa wyższych oficerów niemieckich skupionych
wokół osoby generała Olbrichta. Głównym pomysłodawcom był Claus Schenk hrabia von
Staufenberg.
Bomba została umieszczona
pod stołem w miejscu gdzie toczyła się narada z udziałem Hitlera. Wodza ochroniła
solidna konstrukcja stołu dębowego (blat i potężna noga). W 48 rocznicę dokonania
zamachu odsłonięta została tablica pamiątkowa upamiętniająca wydarzenia z czasów
ostatniej wojny.
fot. e-Mazury.com.pl
Hitler opuścił Wilczy
Szaniec (Wolfschanze) 20
lipca 1944 roku. Na skutek ofensywy rosyjskiej rozpoczętej 12 stycznia 1945 roku, 24
stycznia Niemcy dokonali zniszczenia kwater detonując potężne ładunki wybuchowe. Od
1959 roku cały teren jest dostępny do zwiedzania dla turystów.
